Khởi tố bị can theo quy định của pháp luật.

0
gioithieu
gioithieu
gioithieu
gioithieu

Về vấn đề “Khởi tố bị can” theo quy định của pháp luật hiện hành. Luật Bảo Trung tiến hành tư vấn thông qua việc phân tích và giải thích từng vấn đề. Quý khách vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn Luật Bảo Trung 1900.6579 để được giải đáp mọi thắc mắc.

Luật Bảo Trung tư vấn pháp luật Bảo mật- Uy tín- Nhanh chóng- Hiệu quả. 1900.6579

Khởi tố bị can là hoạt động quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Quyết định khởi tố bị can là cơ sở pháp lý để áp dụng các biện pháp ngăn chặn cần thiết và tiến hành các biện pháp điều tra đối với người đó. Không một ai bị áp dụng biện pháp cưỡng chế và tiến hành điều tra nếu chưa bị khởi tố. Việc quy định chặt chẽ vấn đề này là tiền đề đảm bảo việc xử lý tội phạm hiệu quả. 

Sau đây Luật Bảo Trung xin được tư vấn tới quý khách về vấn đề trên như sau:

1. Cơ sở pháp lý.

  • Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. 

2. Nội dung tư vấn.

2.1. Căn cứ khởi tố bị can. 

Điều 60. Bị can

1. Bị can là người hoặc pháp nhân bị khởi tố về hình sự.

Điều 179. Khởi tố bị can

1. Khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can.

Căn cứ vào điều khoản trên cho thấy:

Một người hoặc pháp nhân chỉ bị khởi tố khi có căn cứ xác định người hoặc pháp nhân đó đã thực hiện hành vi phạm tội. Hành vi phạm tội là hành vi thỏa mãn các dấu hiệu theo quy định của Bộ luật Hình sự. 

Trường hợp chuẩn bị phạm tội ở một số tội vẫn có thể bị khởi tố theo quy định của pháp luật. Cụ thể một người tuy chưa thực hiện các hành vi khách quan của một tội phạm cụ thể nhưng đang hoặc đã thực hiện việc tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện một tội rất nghiêm trọng hoặc một tội đặc biệt nghiêm trọng (giai đoạn chuẩn bị phạm tội) thì vẫn có thể bị khởi tố theo quy định tại Điều 14 Bộ luật hình sự.

2.2 Quyết định khởi tố bị can.

Đây là văn bản tố tụng do cơ quan có thẩm quyền tố tụng quyết định. Quyết định áp dụng đối với cá nhân hoặc pháp nhân mà có căn cứ xác định đã thực hiện hành vi mà bộ luật hình sự coi là tội phạm. Cơ quan có thẩm quyền gồm Cơ quan điều tra; Cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra; Viện kiểm sát. Nội dung của quyết định bao gồm họ tên, chức vụ của người ra quyết định, một số đặc điểm nhân thân của người phạm tội, điều khoản bị khởi tố và những tình tiết của cơ bản của vụ án. Trường hợp họ bị khởi tố về nhiều tội thì phải ghi đầy đủ các tội đó và các điều luật đã áp dụng.

Người có thẩm quyền quyết định gồm:
  • Thủ trưởng, Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra;
  • Viện trưởng, Phó viện trưởng Viện kiểm sát;
  • Cán bộ của các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra quy định tại điều 35 Bộ luật tố tụng hình sự 2015. Cục trưởng, Phó cục trưởng Cục trinh sát biên phòng; Chỉ huy trưởng, Phó chỉ huy trưởng Bộ đội biên phòng cấp tỉnh; Trưởng đồn, Phó trưởng đồn biên phòng; Cục trưởng, Phó cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu và Cục Kiểm tra sau thông quan của Tổng cục Hải quan; Cục trưởng, Phó cục trưởng cục Hải quan cấp tỉnh; Chi cục trưởng chi cục Hải quan được Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan chỉ định. Cục trưởng, Phó cục trưởng Cục Kiểm lâm; Chi cục trưởng, Phó chi cục trưởng chi cục Kiểm lâm cấp tỉnh; Hạt trưởng hạt Kiểm lâm chỉ có quyền khởi tố bị can khi phát hiện những hành vi phạm tội đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự trong lĩnh vực quản lý của đơn vị mình đối với tội ít nghiêm trọng, phạm tội quả tang, chứng cứ và lai lịch người phạm tội rõ ràng. ( khoản 2 Điều 39 Bộ luật tố tụng hình sự).

2.3 Trình tự thủ tục khởi tố bị can. 

Khi có căn cứ xác định pháp nhân hoặc cá nhân thực hiện hành vi mà Bộ luật hình sự coi là tội phạm thì cơ quan có thẩm quyền tố tụng phải ra quyết định khởi tố bị can. Sau 24 giờ phải gửi quyết định và tài liệu liên quan đến việc khởi tố cho Viện kiểm sát cùng cấp xem xét phê chuẩn.

Trong thời hạn 3 ngày kể từ ngày nhận được tài liệu khởi tố bị can, Viện kiểm sát phải ra quyết định phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định. Trong trường hợp chưa đủ căn cứ để quyết định thì Viện kiểm sát gửi cho cơ quan điều tra yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ. Trong thời hạn 3 ngày kể từ khi nhận bổ sung tài liệu, chứng cứ thì Viện kiểm sát phải quyết định phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố bị can.

Thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can:

Khi xuất hiện căn cứ xác định hành vi của bị can không phạm vào tội đã bị khởi tố; quyết định khởi tố không đúng họ tên, Cơ quan điều tra gửi quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định này và tài liệu, chứng cứ có liên quan cho Viện kiểm sát. Trong thời hạn 3 ngày, nếu không có yêu cầu bổ sung tài liệu chứng cứ thì viện kiểm sát quyết định phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can. Trường hợp có yêu cầu bổ sung tài liệu thì sau 3 ngày kể từ ngày nhận được tài liệu, chứng cứ bổ sung thì Viện kiểm sát phải ra quyết định phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định thay đổi bổ sung quyết định khởi tố bị can.

Trường hợp Viện kiểm sát trực tiếp ra quyết định thay đổi, bổ sung quyết định này thì trong thời hạn 24 giờ phải gửi cho cơ quan điều tra để tiến hành điều tra.

2.4 Phân biệt khởi tố vụ án hình sự và khởi tố bị can.

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định về khởi tố vụ án hình sự như sau:

Điều 143. Căn cứ khởi tố vụ án hình sự

Chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác định dấu hiệu tội phạm dựa trên những căn cứ:
1. Tố giác của cá nhân;
2. Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân;
3. Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng;
4. Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước;
5. Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm;
6. Người phạm tội tự thú. 

Vậy khởi tố vụ án và khởi tố bị can có những điểm khác biệt như sau:
  • Về đối tượng: đối tượng của khởi tố vụ án hình sự là hành vi có dấu hiệu phạm tội; Đối tượng của khởi tố bị can là người hoặc pháp nhân có dấu hiệu phạm tội.
  • Về căn cứ: căn cứ khởi tố vụ án hình sự quy định tại Điều 143. Với trường hợp khởi tố bị can, cần phải xác định đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm. Các yếu tố bao gồm về chủ thể, mặt chủ quan, khách thể, mặt khách quan. Cụ thể phải có hành vi gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ; hành vi đó được quy định trong luật hình sự; Tính có lỗi; Chủ thể phải có năng lực trách nhiệm hình sự.
  • Về thẩm quyền: các cơ quan có thẩm quyền khởi tố bị can thì có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự. Ngoài ra Hội đồng xét xử cũng có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự.
  • Về giai đoạn ra quyết định: quyết định khởi tố vụ án có thể được ra ở Giai đoạn khởi tố; giai đoạn điều tra; giai đoạn truy tố; giai đoạn xét xử. Quyết định khởi tố bị can có thể được ra ở giai đoạn khởi tố với trường hợp phạm tội quả tang; giai đoạn điều tra; giai đoạn truy tố.

Thông thường quyết định khởi tố vụ án sẽ được ra trước quyết định khởi tố bị can. Trường hợp phạm tội quả tang thì hai quyết định này được ra cùng một lúc.

Hệ thống tổng đài trực tuyến 1900.6579

Luật Bảo Trung hân hạnh được giúp đỡ bạn. Quý khách hàng liên hệ trực tiếp hệ thống tổng đài trực tuyến; hoặc qua hòm thư lawbaotrung@gmail.com để được luật sư; chuyên gia tư vấn về vấn đề đang gặp phải. Thông qua đó tìm được hướng giải quyết tối ưu nhất; kinh tế nhất và đảm bảo quyền và lợi ích trực tiếp của cá nhân khách hàng.
Quý khách truy cập và theo dõi trang fanpage Luật Bảo Trung để cập nhật tin tức pháp luật hàng ngày.
Trân trọng./.


Bạn có thể tham khảo thêm các bài viết tư vấn luật hình sự khác của Luật Bảo Trung:

Trân trọng cảm ơn!